'સ્થિતિ વધુ ન બગાડો, MoUનું પાલન કરો', પાકિસ્તાન-કુવૈતની અમેરિકા અને ઈરાનને અપીલ

નવી દિલ્હી, ભારત 19 જુલાઈ, 2026 ALN: Islamabad MoU Peace Deal : સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz)ને લઈને અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ફરી એકવાર સૈન્ય સંઘર્ષ તેજ થઈ ગયો છે. આ દરમિયાન પાકિસ્તાન અને કુવૈતે બંને દેશોને ગયા મહિને થયેલા 'ઇસ્લામાબાદ એમઓયુ' (Islamabad MoU)નું સન્માન કરવા અને તણાવ ઓછો કરવા અપીલ કરી છે. બીજી તરફ, ઈરાને અમેરિકા પર કરાર તોડવાનો આરોપ લગાવતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, તે હવે આ એમઓયુ હેઠળ આપેલા પોતાના વચનોનું પાલન નહીં કરે.

સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝને લઈને અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ફરી એકવાર સૈન્ય તણાવ વધવા વચ્ચે પાકિસ્તાન અને કુવૈતે બંને દેશોને શાંતિ કરાર (MoU)નું પાલન કરવા અને સ્થિતિને વધુ ન બગાડવાની અપીલ કરી છે. પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી અને નાયબ વડાપ્રધાન ઇશાક ડાર અને કુવૈતના વિદેશ મંત્રીએ શેખ જર્રાહ જબેર અલ-અહમદ અલ-સબાહ વચ્ચે શનિવારના રોજ ટેલિફોન પર વાતચીત થઈ હતી. આ દરમિયાન બંને નેતાઓએ પશ્ચિમ એશિયાના તાજા ઘટના ક્રમ પર ચર્ચા કરી હતી.

આ વાતચીત એવા સમયે થઈ છે, જ્યારે શનિવારના રોજ અમેરિકા અને ઈરાને એકબીજાના સૈન્ય અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સાથે જોડાયેલા સ્થળો પર નવા હુમલા કર્યા હતા. હોર્મુઝને લઈને બંને દેશો વચ્ચે સંઘર્ષ ફરી તેજ થયો છે. કુવૈતના વિદેશ મંત્રીએ વાતચીત દરમિયાન પોતાના દેશ પર થયેલા હુમલા અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી, અને તમામ પક્ષોને સંયમ રાખવા તથા એમઓયુને પૂર્ણપણે લાગુ કરવાની અપીલ કરી. તાજેતરના હુમલાઓમાં કુવૈત પણ પ્રભાવિત થયું છે. ઈરાની હુમલામાં ત્યાંના એક ડિસેલિનેશન (દરિયાઈ પાણીના શુદ્ધિકરણ) પ્લાન્ટ અને એક ઓઈલ ફેસિલિટીને નુકસાન પહોંચ્યું છે. આ કારણે કુવૈતને અસ્થાયી રૂપે પોતાનું એરસ્પેસ બંધ કરવું પડ્યું અને ઘણી ફ્લાઈટ્સ પણ પ્રભાવિત થઈ હતી. ઇશાક ડારે ક્ષેત્રમાં તાત્કાલિક તણાવ ઓછો કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકતા તમામ દેશોની સાર્વભૌમત્વ અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાનું સન્માન કરવા અપીલ કરી. તેમણે 'ઇસ્લામાબાદ એમઓયુ' હેઠળ કરવામાં આવેલા યુદ્ધવિરામ સંબંધિત વચનોનું પાલન કરવાની જરૂરિયાત પણ દોહરાવી.

પાકિસ્તાન બન્યું હતું ગેરંટર

ગયા મહિને અમેરિકા અને ઈરાને પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ પુનઃસ્થાપિત કરવાના ઉદ્દેશ્યથી 'ઇસ્લામાબાદ એમઓયુ' પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ કરારમાં પાકિસ્તાને ગેરંટનની ભૂમિકા ભજવી હતી. કરાર હેઠળ તકનીકી સ્તરની વાર્તા માટે 60 દિવસની સમયસીમા નક્કી કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તાજા સૈન્ય હુમલા બાદ આ પ્રક્રિયા પાટા પરથી ઉતરી ગઈ હોય તેમ લાગે છે. ઈરાને સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે, તે આ કરારના કોઈ પણ નિયમને માન્યતા આપતું નથી. ઈરાનના નાયબ વિદેશ મંત્રી કાઝેમ ગરીબાબાદીએ જણાવ્યું છે કે, 'અમેરિકાએ તમામ વચનો તોડ્યા છે, અને એમઓયુને સંપૂર્ણપણે બેકાર સાબિત કરી દીધું છે. જેના જવાબમાં અમે પણ અમારા તમામ વચનો પર અમલ કરવાનું બંધ કરી દીધું છે અને હવે અમે તે વચનો પૂરા નથી કરી રહ્યા.'

આ તણાવનો ઉદભવ એક લાંબા સમયના જિયોપોલિટિકલ સંઘર્ષના ભાગરૂપે થાય છે, જેમાં અમેરિકાના ઇરાન વિરુદ્ધના આર્થિક પ્રતિબંધો, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા નીતિઓ અને મધ્ય પૂર્વમાં સૈન્ય ઉપસ્થિતિનો સમાવેશ થાય છે. સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ, જે વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત શિપિંગ માર્ગોમાંનું એક છે, તે ઓઈલની આયાત અને નિકાસ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. અહીંથી દરરોજ લાખો બેરલ ઓઈલ પસાર થાય છે. આ વિસ્તારની સુરક્ષા જાળવવા માટે, અમેરિકાએ અહીં તેના નૌકાદળના જહાજો અને અન્ય સૈન્ય સાધનોને તૈનાત કર્યા છે, જે ઈરાનને ચિંતિત કરે છે.

ઈરાનના નાયબ વિદેશ મંત્રી કાઝેમ ગરીબાબાદીએ જણાવ્યું કે, "અમેરિકા સતત આ વિસ્તારમાં તણાવ વધારવા માટે પ્રયાસ કરી રહ્યું છે". ઈરાનનું માનવું છે કે, amerikani આ નીતિઓને કારણે આ વિસ્તારમાં શાંતિ અને સ્થિરતા પર ખતરો ઊભો થયો છે. બીજી તરફ, અમેરિકા ઈરાને પોતાના સેનાના પ્રવેશને નિયંત્રિત કરવાનો અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનો પાલન કરવાનો દબાવો આપતું રહ્યું છે. આ સ્થિતિમાં, પાકિસ્તાન અને કુવૈત જેવા દેશો એક મધ્યસ્થ તરીકે કામ કરવા માટે આગળ આવ્યા છે, જે શાંતિ અને સંવાદના માર્ગે આગળ વધવા માટે પ્રયત્ન કરી રહ્યાં છે.

ગયા મહિને થયેલ એમઓયુ, જેમાં પાકિસ્તાનને મુખ્ય ભૂમિકા આપવામાં આવી, તે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે. પરંતુ તાજા હુમલાઓ અને ઈરાનના વચનોને ન માનવાનો નિર્ણય તણાવને વધુ વધારી શકે છે. પાકિસ્તાન અને કુવૈતનો પ્રયાસ છે કે, બંને દેશો વચ્ચે સંવાદ અને સમજૂતી દ્વારા તણાવને ઓછું કરવામાં આવે. આ માટે, તેઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને પણ આકર્ષિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, જેથી શાંતિ અને સુરક્ષાના આ વિસ્તારમાં વધુ સહયોગ પ્રાપ્ત થાય.

વિશ્વના ઘણા દેશો અને સંસ્થાઓએ આ તણાવને ધ્યાનમાં રાખીને ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનો દ્વારા શાંતિ સ્થાપિત કરવા માટેના પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યાં છે. પરંતુ, આ તણાવને સમાધાન કરવામાં કઈક મુશ્કેલીઓ આવી રહી છે, કારણ કે બંને પક્ષો વચ્ચે વિશ્વાસની અછત છે. આ સ્થિતિમાં, પાકિસ્તાન અને કુવૈત જેવા દેશો દ્વારા કરવામાં આવતી શાંતિની અપીલો મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે.

આ ઉપરાંત, આ તણાવના પરિણામે વૈશ્વિક ઓઈલ બજારમાં પણ અસરો જોવા મળી રહી છે. ઓઈલના ભાવોમાં ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે, જે વૈશ્વિક અર્થતંત્રને અસર કરી શકે છે. આ કારણે, અનેક દેશો આ તણાવને સમાધાન કરવા માટે તાત્કાલિક પગલાં લેવા માટે દબાવો આપી રહ્યા છે. આ તણાવના ઉકેલ માટે શાંતિપૂર્ણ સંવાદ અને સમજૂતી જ એક માત્ર માર્ગ છે, જે આ વિસ્તારમાં સ્થિરતા અને સુરક્ષા લાવી શકે છે.

આ સ્થિતિની ગંભીરતા અને તેના પરિપ્રેક્ષ્યને ધ્યાને લેતા, પાકિસ્તાન અને કુવૈતની અપીલ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે, જે શાંતિ અને સંવાદના માર્ગે આગળ વધવા માટેનું એક પ્રયાસ છે. બંને દેશોએ આ તણાવને સમાધાન કરવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને એકઠું કરવા માટે પ્રયત્નશીલ રહેવું જોઈએ, જેથી આ વિસ્તારમાં શાંતિ સ્થાપિત થઈ શકે.

તણાવના આ પરિપ્રેક્ષ્યમાં, પાકિસ્તાન અને કુવૈતનું કાર્ય માત્ર એક શાંતિની અપીલ નથી, પરંતુ તે એક વ્યૂહાત્મક દૃષ્ટિકોણ પણ છે, જે આ વિસ્તારમાં શાંતિ અને સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. આ પ્રકારની પરિસ્થિતિઓમાં, મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ સ્થાપિત કરવી એ એક જટિલ કાર્ય છે, જેમાં ઘણા આંતરરાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક તત્વો સામેલ છે. પાકિસ્તાન અને કુવૈતનું આ પ્રયાસ એ એક મહત્વપૂર્ણ પગલાં છે, જે શાંતિ અને સમજૂતીના માર્ગે આગળ વધવા માટેનું એક મંચ પૂરૂ પાડે છે, જેનાથી આ વિસ્તારમાં ટકાઉ શાંતિ પ્રાપ્ત કરી શકાય છે.