സുപ്രീംകോടതി കമാൽ മൗലാ മസ്ജിദിൽ ജുമുഅക്ക് അനുമതി നിഷേധിച്ചു

കുവൈറ്റ് സിറ്റി, കുവൈറ്റ് 2026 ജൂലൈ 14 ALN: ന്യൂഡൽഹി: മധ്യപ്രദേശിലെ കമാൽ മൗലാ മസ്ജിദ് സമുച്ചയത്തിൽ നേരത്തെയുണ്ടായിരുന്ന തൽസ്ഥിതി പുനഃസ്ഥാപിച്ച് ജുമുഅ നമസ്കാരത്തിന് അനുമതി നൽകണമെന്ന മുസ്‌ലിം വിഭാഗത്തിന്റെ ആവശ്യം സുപ്രീംകോടതി തള്ളി. ഈ വിധി, ഇന്ത്യയിലെ മതപരമായ സ്ഥലങ്ങളുടെ ഉടമസ്ഥതയുടെയും ഉപയോഗത്തിന്റെയും വിഷയത്തിൽ തുടരുന്ന നിയമപരമായ തർക്കങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒരു പുതിയ തലമുറയായി മാറുന്നു. സുപ്രീംകോടതി, ഈ വിഷയത്തെ ഒരു വൈകാരികമായ വിഷയമായി കാണുകയും, ഇരുവിഭാഗങ്ങളും ക്ഷമ പാലിക്കണമെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്തു.

മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധിയെ ചോദ്യം ചെയ്ത് സമർപ്പിച്ച അപ്പീലുകളിൽ കോടതി നോട്ടീസ് അയക്കുകയും, രണ്ടോ മൂന്നോ ആഴ്ചക്കകം കേസ് വീണ്ടും പരിഗണിക്കുമെന്ന് അറിയിക്കുകയും ചെയ്തു. ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത്, ജസ്റ്റിസ് ജോയ്മാല്യ ബാഗ്ചി, ജസ്റ്റിസ് വി. മോഹന എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് ഹർജികൾ പരിഗണിച്ചത്. മധ്യപ്രദേശ് സർക്കാർ, പുരാവസ്തു സർവേ വകുപ്പ്, ഹിന്ദു വിഭാഗം എന്നിവരോട് കോടതി മറുപടി തേടിയിരിക്കുന്നത്. ഈ വിധി, കമാൽ മൗലാ മസ്ജിദിന്റെ ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലവും, മതപരമായ തർക്കങ്ങളുടെ നീണ്ട ചരിത്രവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു പ്രസ്താവനയാണ്.

കമാൽ മൗലാ മസ്ജിദ്, മധ്യപ്രദേശിലെ ധാർ ജില്ലയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, ഇത് മുസ്‌ലിം സമുദായത്തിന്റെയും ഹിന്ദു സമുദായത്തിന്റെയും ഇടയിൽ ദീർഘകാലം തുടരുന്ന തർക്കത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായിട്ടുണ്ട്. ഈ മസ്ജിദ്, 2003-ൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ക്രമീകരണം പ്രകാരം, മുസ്‌ലിംകൾക്ക് വെള്ളിയാഴ്ച നമസ്കാരത്തിനും, ഹിന്ദുക്കൾക്ക് ചൊവ്വാഴ്ചയും വസന്തപഞ്ചമി ദിനത്തിലും ആരാധനക്കും അനുമതിയുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ, 2017-ൽ, മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി, ഈ സമുച്ചയം സരസ്വതി ദേവിക്ക് സമർപ്പിച്ച ഭോജ്ശാല ക്ഷേത്രമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു, ഇത് മസ്ജിദിന്റെ നിയമപരമായ സ്ഥിതിക്ക് ഒരു വലിയ മാറ്റമായിരുന്നു.

മസ്ജിദിന്റെ നിലവിലെ സ്ഥിതിയെ പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ മുസ്‌ലിം വിഭാഗം ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, സുപ്രീം കോടതിയുടെ ഉത്തരവ്, മതപരമായ തർക്കങ്ങളിൽ ഇടക്കാല ഉത്തരവുകൾ പുറപ്പെടുവിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ കണക്കിലെടുക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത് വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. ഈ വിധി, മതപരമായ സമാധാനത്തിനും, സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾക്കും ഒരു വലിയ വെല്ലുവിളിയായി മാറും. മുസ്‌ലിം വിഭാഗത്തിന് വേണ്ടി ഹാജരായ മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ അഭിഷേക് മനു സിങ്‍വി, ഹൈക്കോടതി വിധി നടപ്പാക്കുന്നതിന് മുമ്പ് സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിക്കാൻ മതിയായ സമയം ലഭിച്ചില്ലെന്നും, 2003-ൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ക്രമീകരണം പുനഃസ്ഥാപിക്കണമെന്നാണ് ആവശ്യപ്പെട്ടത്.

മധ്യപ്രദേശ് സർക്കാറിന്റെ വാദം, ഹൈക്കോടതി വിധിക്ക് ശേഷം രണ്ട് മാസം കഴിഞ്ഞിട്ടും സ്ഥലത്ത് സമാധാനപരമായ സാഹചര്യമാണുള്ളതെന്നും, പഴയ ക്രമീകരണം പുനഃസ്ഥാപിക്കേണ്ട സാഹചര്യമില്ലെന്നും സോളിസിറ്റർ ജനറൽ തുഷാർ മേത്ത പറഞ്ഞു. ഈ വാദം, മതപരമായ തർക്കങ്ങളിൽ സമാധാനപരമായ പരിഹാരങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നതിന്റെ ഒരു ഉദാഹരണമാണ്. എന്നാൽ, മുസ്‌ലിം വിഭാഗത്തിന് വേണ്ടി ഹാജരായ അഭിഭാഷകരായ ഹുസൈഫ അഹ്മദി, വൃന്ദ ഗ്രോവർ എന്നിവർ, നൂറ്റാണ്ടുകളായി അവിടെ നമസ്കാരം നടന്നുവരുന്നുണ്ടെന്നും, ഹൈക്കോടതി വിധിയിലൂടെ ഇത് ഇല്ലാതായതെന്നും കോടതിയിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഈ വിഷയത്തിൽ, മതസംഘർഷങ്ങളുടെ ചരിത്രവും, സമൂഹത്തിന്റെ മതപരമായ അവസ്ഥയും പ്രധാനമാണ്.

മെയ് 15-ന്, മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി, മസ്ജിദ് സമുച്ചയം സരസ്വതി ദേവിക്ക് സമർപ്പിച്ച ഭോജ്ശാല ക്ഷേത്രമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചതോടെ, ഈ വിഷയത്തിൽ രാഷ്ട്രീയവും സാമൂഹികവുമായ പ്രതികരണങ്ങൾ ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ, ലണ്ടനിലെ മ്യൂസിയത്തിലെ സരസ്വതി ദേവിയുടെ വിഗ്രഹം ഇന്ത്യയിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവന്ന് ഭോജ്ശാലയിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ ചെയ്യാനുള്ള സാധ്യത കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ പരിഗണനയിൽ ആണെന്നും, മുസ്‌ലിം സമൂഹത്തിന് ധാർ ജില്ലയിൽ അനുയോജ്യമായ സ്ഥലത്ത് പുതിയ മസ്ജിദ് നിർമ്മിക്കാൻ ഭൂമി അനുവദിക്കുന്ന കാര്യം സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് നിയമാനുസൃതമായി പരിശോധിക്കാമെന്ന് ഹൈക്കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. ഈ നിരീക്ഷണം, മതപരമായ സ്ഥലങ്ങളുടെ നിയമപരമായ ഉടമസ്ഥതയും, അവയുടെ ഉപയോഗവും സംബന്ധിച്ച വിഷയങ്ങൾക്ക് ഒരു പുതിയ തലമുറയായി മാറുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ മതപരമായ തർക്കങ്ങൾ, ചരിത്രപരമായ സാഹചര്യങ്ങൾ, സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങൾ എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു സമഗ്രമായ സമീപനം ആവശ്യമാണ്. ഈ വിധി, മുസ്‌ലിം സമുദായത്തിനും, ഹിന്ദു സമുദായത്തിനും, സമാധാനപരമായ ബന്ധങ്ങൾ നിലനിര്‍ത്താൻ എങ്ങനെ ശ്രമിക്കണം എന്നതിന്റെ ഒരു ഉദാഹരണമായി മാറും. ഈ വിഷയത്തിൽ, സുപ്രീംകോടതി നൽകുന്ന വിധികൾ, മതപരമായ സമാധാനത്തിനും, സാമൂഹിക ഏകതയ്ക്കും ഒരു നിർണ്ണായകമായ പങ്കുവഹിക്കും.

മതപരമായ തർക്കങ്ങൾ, ഇന്ത്യയിലെ സമുദായങ്ങളുടെ ഇടയിൽ ദീർഘകാലം തുടരുന്ന സംഘർഷങ്ങളുടെ ഫലമായാണ് ഉയർന്നുവന്നത്. ഈ തർക്കങ്ങൾ, ചരിത്രപരമായ സംഭവങ്ങൾ, രാഷ്ട്രീയ പ്രേരണകൾ, സാമൂഹിക അടിയന്തരാവസ്ഥകൾ എന്നിവയുടെ സമന്വയത്തിലുണ്ടായിട്ടാണ്. കമാൽ മൗലാ മസ്ജിദ്, ഈ തർക്കങ്ങളുടെ ഒരു ഉദാഹരണം മാത്രമാണ്. 1947-ൽ ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയതിന് ശേഷം, വിവിധ മതങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അവകാശങ്ങൾക്കായി സമരം തുടരുകയാണ്. അങ്ങനെ, ഈ വിധി, മാത്രമല്ല, സമസ്ത സമുദായങ്ങൾക്ക് മതപരമായ സമാധാനത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള ഒരു അവസരമായി മാറുന്നു.

മസ്ജിദിന്റെ ചരിത്രം, അതിന്റെ നിർമ്മാണം, അവിടെ നടക്കുന്ന ആരാധന, ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു സമഗ്രമായ പഠനം, മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യയിലെ മതത്തിന്റെയും സംസ്കാരത്തിന്റെയും സമന്വയത്തിലൂടെ, ഈ വിധിയുടെ ദീർഘകാല ഫലങ്ങൾ എന്തായിരിക്കും എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ദർശനവും നൽകും. 2003-ലെ ക്രമീകരണം, 2017-ലെ ഹൈക്കോടതി വിധി, ഇപ്പോഴത്തെ സുപ്രീംകോടതി വിധി എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, ഈ വിഷയത്തിൽ നിയമപരമായ ഇടപെടലുകളുടെ ആവശ്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഈ വിധി, മതപരമായ സ്ഥലങ്ങളുടെ നിയമപരമായ അവകാശങ്ങൾ, അവയുടെ ഉപയോഗം, സാമൂഹിക സമാധാനം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളിൽ ഒരു പുതിയ അധ്യായം ആരംഭിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ മതപരമായ സ്ഥലങ്ങൾ, സമൂഹത്തിന്റെ ഐക്യത്തിനും ഐക്യത്തിനും ഒരു പ്രധാന ഘടകമാണ്. അതിനാൽ, ഈ വിധിയുടെ ഫലങ്ങൾ, മതപരമായ സംഘർഷങ്ങൾക്കിടയിൽ സമാധാനപരമായ പരിഹാരങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ എങ്ങനെ സഹായിക്കാമെന്ന് പരിശോധിക്കുന്നത്, സമൂഹത്തിന്റെ ഭാവിയെ മാറ്റാൻ കഴിയും.