କୋଟିଆର ଅନନ୍ୟ ରଥଯାତ୍ରା ପରମ୍ପରା ଓ ଦିନକ ପରେ ରଥଟଣା

ଭୁବନେଶ୍ୱର, ଭାରତ ଜୁଲାଇ 17, 2026 ALN: ପଟ୍ଟାଙ୍ଗି (ପ୍ରଶାନ୍ତ ଦାଶ): ଓଡ଼ିଶାର ସୀମାନ୍ତ କୋଟିଆ କେବଳ ଭୌଗଳିକ ନୂହେଁ ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶା ସହ ଜଡ଼ିତ। ଏହି କଥାର ପ୍ରମାଣ ପ୍ରତିବର୍ଷ ସଫଳ ଭାବେ ଏଠାରେ ରଥଯାତ୍ରା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ଆଦିମ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ କୋଟିଆରେ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଗୁଣ୍ଡିଚାର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପରେ ରଥଟଣା ହୋଇଥାଏ।

କୋଟିଆ ବ୍ଲକ ଓ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ର ମିଳିତ ଉଦ୍ୟମରେ ଏହି ରଥ ଯାତ୍ରା ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ। ଏକ ନିଆରା ପରମ୍ପରାକ୍ରମେ ରଥଯାତ୍ରା ଦିନ କେବଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ପହଣ୍ଡି ବିଜେକରି ରଥ ରୁଢା କରାଯାଇଥାଏ ଓ ତା ପରଦିନ ରଥ ଟଣାଯାଇଥାଏ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଦିବାସୀ ପରମ୍ପରା ରୀତି ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଇଥାଏ। ଆଜି ରଥ ଟଣାଯାଇ ମାଉସୀ ମାଁ ମନ୍ଦିରରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ମୂର୍ତ୍ତି ପହଞ୍ଚି ଥିବା ଜଣାପଡିଛି।

ରଥଯାତ୍ରା ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅନ୍ୟତମ ଅଙ୍ଗ, ଯାହା ସେହି ସମୟରୁ ଚାଲିଆସୁଛି ଯେଉଁଥିରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଗାମର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ପରମ୍ପରାର ଅନୁସାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଦିନ ଧରି ସେମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥାଏ। କୋଟିଆର ରଥଯାତ୍ରା ମାନବୀୟ ସମ୍ମିଳନର ଏକ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ପ୍ରେଷଣ ଓ ସମ୍ବେଦନା ଦୃଢ଼ ହୁଏ।

ଶାବର ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ପୂଜକ ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ପଣ୍ଡା ଏବଂ କୋଟିଆ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପୂଜକ ମୁଗୁରୀ ତାଡିଙ୍ଗି ଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ପରେ ରଥଟଣା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏଥିରେ ପଟ୍ଟାଙ୍ଗି ବିଧାୟକ ରାମଚନ୍ଦ୍ର କାଡାମ୍, କୋରାପୁଟ ବିଧାୟକ ରଘୁରାମ ମାଛ, ପୁର୍ବତନ ସାଂସଦ ଜୟରାମ ପାଙ୍ଗି, ପୂର୍ବତନ ବିଧାୟକ ପ୍ରୀତମ ପାଢ଼ୀ, ବ୍ଲକ୍ ଅଧ୍ୟକ୍ଷା କଳ୍ପନା ପାଙ୍ଗି, କୋଟିଆ ସରପଞ୍ଚ ଲିଉ ଗେମେଲ୍, ଜିଲ୍ଲା ପରିଷଦ ସଭ୍ୟ ଲଇଛନ ଖରା, ସମିତି ସଭ୍ୟା ଅମ୍ବିକା ପାଙ୍ଗି, ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଜିଲ୍ଲାପାଳ ଗଦାଧର ପରିଡ଼ାଙ୍କ ସମେତ ଜିଲ୍ଲାପାଳ ମନୋଜ୍ ସତ୍ୟବାନ ମହାଜନ, ଜିଲ୍ଲା ଆରକ୍ଷୀ ଅଧିକ୍ଷକ ରୋହିତ ବର୍ମା, ସିଡିଓ ବେଣୁଧର ଶବର, ଏଡିଏମ୍, ସୁନାବେଡା ଏସଡିପିଓ ସୁମିତ୍ରା ଜେନା, ପଟ୍ଟାଙ୍ଗି ବିଡ଼ିଓ ରାମକୃଷ୍ଣ ନାୟକ, ତହସିଲଦାର ଦେବେନ୍ଦ୍ର ବାହାଦୂର ସିଂ ଧାରୁଆ ପ୍ରମୁଖଙ୍କ ସହ ବ୍ଲକର ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗର ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ବାସିନ୍ଦା ମିଳିମିଶି ରଥ ଟାଣି ଥିଲେ।

ପୂର୍ବତନ ସରପଞ୍ଚ ସିଧେଶ୍ୱର ଗେମେଲ ଛେରା ପଂହରା କରିଥ‌ିଲେ। କୋଟିଆର ଅଙ୍ଗନବାଡ଼ି କେନ୍ଦ୍ର ନିକଟରେ ରହିଥିବା ମାଉଁସିମା ମନ୍ଦିର ଅଭିମୁଖେ ଟାଣି ନେଇଥିଲେ। କୋଟିଆ, ପଟ୍ଟାଙ୍ଗି, ସେମିଳିଗୁଡା, ସୁନାବେଡା ଥାନାଧିକାରୀ ଉପସ୍ଥିତ ରହି ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା ପରିସ୍ଥିତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ। ଏଥିରେ ବିବାଦୀୟ ଗ୍ରାମର ମୁଖିଆଙ୍କୁ ରଥ ଉପରେ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନା କରାଯାଇଥିଲା।

ରଥଯାତ୍ରାର ଏହି ପରମ୍ପରା କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ନୁହେଁ, ଏହା ସାମୁଦାୟିକ ସମ୍ବେଦନାର ଏକ ପ୍ରତିକ ମାନିତା। ଏହା ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କୁ ସାମ୍ବାଦିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏକତ୍ରିତ କରେ, ଯାହା ଗ୍ରାମ ଓ ସମାଜର ଏକତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରେ। ଏହା ସାମାଜିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିବେଶକୁ ସମ୍ବଳିତ କରିଥାଏ, ଯାହା ଏହି ପ୍ରଦେଶର ଅନନ୍ୟତାକୁ ଉଜାଗର କରେ।

କୋଟିଆର ରଥଯାତ୍ରା ସମ୍ପୃକ୍ତ ଅନେକ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଏବଂ ଗାଥା ଅଛି, ଯାହା ଏହି ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଏକ ଗଭୀର ଐତିହାସିକ ମାର୍ଗକୁ ଦର୍ଶାଏ। ଏହି ପରମ୍ପରା ନିଜର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ମୂଲ୍ୟକୁ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତ କରେ, ଯାହା ଏହି ସ୍ଥାନର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଗର୍ବର ବିଷୟ। ଏହି ରଥଯାତ୍ରା ଏକ ଅନ୍ୟତମ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଏକତା, ସାମ୍ବାଦିକ ମିଳନ, ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ।

ସାଧାରଣତଃ, କୋଟିଆର ରଥଯାତ୍ରାର ଅନୁଷ୍ଠାନ ଏକ ଦୀର୍ଘ ସମୟର ପରମ୍ପରା, ଯାହା କେବଳ ଏହି ସ୍ଥାନର ଲୋକଙ୍କୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମସ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ସାମାଜର ଏକ ଅନ୍ୟତମ ଅଙ୍ଗ। ଏହି ପରମ୍ପରାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏହି ଦିନର ଅନୁଷ୍ଠାନ, ଯାହା ଏହି ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଚିହ୍ନ ଓ ସମ୍ବେଦନାର ଏକ ପ୍ରତିକ, ସେଥିରେ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଗୁଣ୍ଡିଚାର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପରେ ରଥଟଣା ହୋଇଥିବାର ଅନୁଷ୍ଠାନ ବିଶେଷ ଅର୍ଥ ରଖେ।