مدیریت شهری: فراتر از عمران و سازندگی

تهران، ایران ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۶ ALN: همشهری آنلاین - هفتاد و نهمین اجلاس مجمع مشورتی روسای شوراهای اسلامی مراکز استان‌ها، ۳۱ تیرماه ۱۴۰۵ در محل شورای اسلامی شهر تهران برگزار شد و مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران، به بیان نکاتی درباره مسئولیت‌های مدیریت شهری و ضرورت تاب‌ آوری شهرها پرداخت.

این اجلاس به عنوان یک رویداد مهم در سطح ملی، به بررسی چالش‌ها و فرصت‌های پیش روی مدیریت شهری در ایران معاصر پرداخته و به نوعی به تجدید نظر در رویکردهای موجود در این حوزه منجر شد. در دنیای امروز، مدیریت شهری تنها به عمران و سازندگی محدود نمی‌شود، بلکه ابعاد پیچیده‌تری را شامل می‌شود که نیازمند توجه ویژه و برنامه‌ریزی دقیق است.

چمران با اشاره به اینکه حضور در جمع خدمتگزاران مردم و در خانه اندیشه و همدلی شوراهای اسلامی توفیقی الهی است، تاکید کرد: این گردهمایی فرصتی برای گفت‌ و گو درباره مسئولیتی است که امروز بیش از هر زمان دیگر سنگین و تعیین‌ کننده شده است؛ مسئولیت حفظ آرامش شهرها، صیانت از امید مردم و استحکام ایران عزیز.

این بیان نشان‌دهنده اهمیت و نقش کلیدی مدیریت شهری در ایجاد یک جامعه سالم و پایدار است. در واقع، شهرداری‌ها باید به عنوان نهادهایی که به صورت مستقیم با مردم در ارتباط هستند، به ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و ایجاد فضایی امن و آرام کمک کنند. چمران در ادامه، با ادای احترام به روح مطهر حضرت امام خمینی(ره)، شهدای انقلاب اسلامی، دفاع مقدس، مدافعان حرم، شهدای امنیت و سلامت و همه کسانی که عزت و استقلال ایران را با خون خود تضمین کرده‌اند، برای مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای دوام عزت و توفیق مسئلت کرد.

رئیس شورا در ادامه گفت: ملت ایران، ملتی آزموده است. ما روزهای سخت کم ندیده‌ایم؛ از سال‌های دفاع مقدس تا حوادث طبیعی، از تحریم‌های ظالمانه تا جنگ ترکیبی و شناخت دشمنان. اما هر بار این ملت بزرگ با ایمان، وحدت و اتکال به خداوند، از دل تهدیدها فرصت ساخته و از میان سختی‌ها عزت آفریده است. این حقیقت، سرمایه بزرگ امروز ماست.

این نکته به وضوح نشان می‌دهد که تاب‌ آوری جامعه ایرانی در مواجهه با بحران‌ها، نه تنها یک ویژگی مثبت، بلکه یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است. تاب‌ آوری به معنای زنده نگه داشتن امید حتی در دشوارترین شرایط است؛ یعنی اینکه مردم احساس کنند مسئولان پیش از آنکه مدیر باشند، همراه و همدل آنان‌ هستند. امروز مدیریت شهری در خط مقدم همین مسئولیت قرار دارد.

چمران با اشاره به تحول نقش مدیریت شهری گفت: اگر در گذشته شهرداری‌ها صرفا متولی عمران شهر شناخته می‌شدند، امروز مدیریت شهری مسئول امنیت روانی جامعه، کیفیت زندگی شهروندان، سرمایه اجتماعی، محیط زیست، حمل‌ و نقل، خدمات عمومی، فناوری، اقتصاد شهری و استمرار زندگی در شرایط بحران است. امروز شهرداری فقط خیابان نمی‌سازد؛ اعتماد می‌سازد. فقط پل احداث نمی‌کند؛ میان مردم و حاکمیت پل اعتماد ایجاد می‌کند. فقط ساختمان نمی‌سازد؛ ایمان می‌سازد؛ به همین دلیل است که مدیریت شهری ستون پایداری ملی است.

این تغییر رویکرد در مدیریت شهری، بیانگر یک تحول بنیادی در نگرش به مسئولیت‌های شهرداری‌ها و شوراهاست. به عبارت دیگر، مدیریت شهری باید به عنوان یک نهاد اجتماعی و فرهنگی دیده شود که وظیفه‌اش تنها به عمران و سازندگی محدود نمی‌شود، بلکه باید به ایجاد و حفظ روابط مثبت میان مردم و حاکمیت نیز توجه داشته باشد.

او ادامه داد: شهری که آرامش داشته باشد و خدمات آن استمرار یابد، امید در جامعه پایدار خواهد ماند. اگر شهر پل امید باشد، اعتدال نیز در آن استمرار خواهد داشت. از همین رو این اجلاسیه تنها یک عنوان نیست؛ یک راهبرد ملی است. لذا شعار «شوراهای اسلامی، هم‌ افزایی برای شهرهای تاب‌ آور و ایران مقتدر»؛ باید در رفتار، تصمیم‌ها و برنامه‌ ریزی‌های ما متجلی شود.

رئیس شورا با اشاره به ماهیت بحران‌های امروز بیان کرد: امروز بحران‌ها فقط با انفجار و آتش آغاز نمی‌شوند. ممکن است با یک حمله سایبری، یک زلزله، یک سیل، یک فرسایش، یک اختلال در زیرساخت‌های حیاتی، یک بحران اقتصادی یا حتی یک عملیات روانی گسترده آغاز شوند. این بیان به وضوح نشان‌دهنده این است که بحران‌های امروزی دارای ابعاد جدید و پیچیده‌ای هستند که نیازمند آمادگی و برنامه‌ریزی دقیق است.

شهرهای آینده تنها با تجهیزات عمرانی اداره نخواهند شد؛ بلکه با آمادگی، دانش، مدیریت هوشمند، انسجام اجتماعی و اعتماد عمومی اداره خواهند شد. این امر به ویژه در شرایطی که تغییرات اقلیمی و بحران‌های اقتصادی به یک واقعیت اجتناب‌ناپذیر تبدیل شده‌اند، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

وی تاکید کرد: مدیریت بحران نباید از لحظه آغاز حادثه شروع شود؛ بلکه باید سال‌ها پیش از آن در برنامه‌ریزی شهری، آموزش شهروندان، مقاوم‌ سازی زیرساخت‌ها، توسعه فناوری‌های هوشمند و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول شکل گرفته باشد. این نکته نشان‌دهنده ضرورت پیش‌بینی و آمادگی برای مواجهه با بحران‌هاست که می‌تواند به کاهش خسارات و آسیب‌ها کمک کند.

لزوم هم افزایی بین دستگاه ها

چمران با اشاره به ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌های ذیربط گفت: امروز بیش از هر زمان دیگری به مدیریت شهری یکپارچه نیاز داریم. همه دستگاه‌های مسئول باید در کنار شوراها و شهرداری‌ها یک منظومه هماهنگ برای خدمت‌ رسانی به مردم تشکیل دهند. تعدد تصمیم‌ گیران و پراکندگی اختیارات، در روزهای بحران نخستین مانع ارائه خدمات موثر است. اگر هم‌ افزایی و هماهنگی دستگاه‌ها حتی لحظه‌ای متوقف نشود، باید از همین امروز برای اصلاح ساختارها و تقویت حکمرانی ملی تصمیم‌گیری کنیم.

این نکته نشان می‌دهد که مدیریت شهری نیازمند یک رویکرد جامع و یکپارچه است که بتواند تمامی ابعاد مختلف زندگی شهری را در بر بگیرد. در واقع، یکپارچگی در مدیریت شهری می‌تواند به بهبود کیفیت خدمات و افزایش رضایت شهروندان منجر شود.

وی در توصیف جایگاه شوراهای شهر و روستا گفت: شوراهای اسلامی، محصول اندیشه بلند قانون اساسی و جلوه‌ای از مردم‌ سالاری دینی هستند. این جایگاه ‌تنها برای سهم‌ خواهی نیست؛ بلکه باید اتاق فکر توسعه همبستگی، آینده‌ نگری و ارتقای تاب‌ آوری شهرها باشد. ما باید تجربه‌های موفق را با یکدیگر به اشتراک بگذاریم؛ هیچ شهری نباید از تجربه شهر دیگر محروم بماند. امروز همکاری میان شوراهای اسلامی مراکز استان‌ها یک ضرورت ملی است، نه صرفا یک تعامل اداری. هر تجربه موفق در یک شهر می‌تواند گرهی از کار شهر دیگر بگشاید.

رئیس شورا با تاکید بر اهمیت اعتماد عمومی گفت: سرمایه اصلی شوراها چیزی جز اعتماد مردم نیست. اعتماد با شعار به دست نمی‌آید؛ اعتماد حاصل صداقت، پاک‌ دستی، پاسخگویی، قانون‌ مداری، عدالت و حضور صادقانه در کنار مردم است. این نکته به وضوح نشان‌دهنده این است که اعتماد عمومی به عنوان یک عنصر کلیدی در موفقیت مدیریت شهری باید مورد توجه قرار گیرد.

خدمت بی‌ منت مردم باید هدف و مسیر ما باشد؛ با همدلی و مدیریت جهادی، امید و پایداری را تقویت کنیم، زیرا هر شهر سنگر خدمت به میهن عزیز و اقتدار ایران است. اگر ایران مقتدر می‌خواهیم، باید شهرهای تاب‌ آور بسازیم؛ اقتدار ملی، آرامش ملی و امید ملی از همین امروز آغاز می‌شود.

رئیس شورا با اشاره به ضرورت تقویت تاب‌ آوری ملی، ابراز امیدواری کرد ایران اسلامی با اتکای به الطاف الهی، هدایت‌های مقام معظم رهبری، همراهی مردم و تلاش خادمان، همواره سرافراز، مقتدر، امن و آباد باقی بماند. این امیدواری نشان‌دهنده عزم راسخ مسئولان برای ایجاد تغییرات مثبت در مدیریت شهری و بهبود کیفیت زندگی شهروندان است.