महाराष्ट्र शिक्षक पात्रता परीक्षा 2026 चा पेपर लीक प्रकरणात ६ लाख शिक्षकांचे भविष्य अवघ्या ८ हजार रुपयांमध्ये विकले गेले. तपासात धक्कादायक माहिती समोर आली आहे.
मुंबई, भारत १३ जुलै, २०२६ ALN: महाराष्ट्र TET परीक्षा 2026 पेपर लीक प्रकरण: सुरक्षेचा प्रचंड मोठा गाजावाजा… ६ लाखांहून अधिक शिक्षक उमेदवारांचं भवितव्य… आणि तब्बल १ हजार २८ परीक्षा केंद्र! महाराष्ट्र शिक्षक पात्रता परीक्षा-TET 2026 ची गोपनीयता राखण्यासाठी परीक्षा परिषदेनं प्रश्नपत्रिका छापण्याचे काम राज्याबाहेर, आग्रा येथील एका अत्यंत गुप्त छापखान्याला दिलं होतं. इतकं की, या छापखान्याचं नाव शिक्षणमंत्र्यांना, बड्या अधिकाऱ्यांनाही माहीत नव्हतं. पण, सुरक्षेचा हा चक्रव्यूह भेदण्यासाठी आरोपींना कोणत्याही हायटेक तंत्रज्ञानाची गरज पडली नाही; तर केवळ एक ‘बूट’ आणि ‘८ हजार रुपये’ पुरेसे ठरले!
ठाणे पोलिसांच्या भिवंडी गुन्हे शाखेने या आंतरराज्य पेपर लीक टोळीचा पर्दाफाश केला असून, या घोटाळ्याची धक्कादायक मोडस ऑपरेंडी आता समोर आली आहे. या प्रकरणात ६ लाख शिक्षक उमेदवारांचे भविष्य एका अत्यंत कमी किमतीत विकले गेले, ज्यामुळे शिक्षण क्षेत्रातील अनेकांवर गंभीर परिणाम होऊ शकतात.
१५ ते १७ जून दरम्यान आग्र्याच्या ‘महीम पत्रन प्रायव्हेट लिमिटेड’ या प्रेसमध्ये जेव्हा प्रश्नपत्रिकांची छपाई सुरू होती, तेव्हा तिथल्या कर्मचाऱ्यांनी सुरक्षा व्यवस्थेची लक्तरे वेशीवर टांगली. प्रेसच्या सुरक्षेसाठी माजी सैनिकांची फौज तैनात होती. आत येणाऱ्या-जाणाऱ्यांची कडक अंगझडती घेतली जात होती. पण, या सुरक्षारक्षकांनी कर्मचाऱ्यांचे कपडे तपासले, मात्र बुटांकडे दुर्लक्ष केले. हीच चूक हेरून नरेशकुमार माहोरे ऊर्फ निक्की या कर्मचाऱ्याने प्रश्नपत्रिकेची घडी घातलेली पाने आपल्या बुटाच्या ‘इनसोल’ (तळव्याच्या गादीखाली) लपवली आणि तो सहज बाहेर पडला.
TET परीक्षेचे पेपर १ आणि पेपर २ चे प्रत्येकी दोन सेट छापले गेले होते, जेणेकरून परीक्षेच्या दिवशी कोणताही एक सेट अचानक निवडता येईल. मात्र, या कर्मचाऱ्याने सलग तीन दिवस हीच पद्धत वापरून प्रश्नपत्रिकांचे चारही सेट बाहेर काढले आणि परीक्षा परिषदेची रणनीती पुरती मोडीत काढली. या प्रकारामुळे एकूण ६ लाख उमेदवारांचे भविष्य धोक्यात आले आहे, कारण या परीक्षेवर त्यांची शैक्षणिक करिअर अवलंबून आहे.
या संपूर्ण कटासाठी प्रेसच्या कर्मचाऱ्यांना प्रत्येकी अवघे ८,००० रुपये आणि भविष्यात एक भूखंड (Plot) देण्याचे आश्वासन देण्यात आले होते. या तपासात सहभागी असलेल्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने ‘द इंडियन एक्सप्रेस’ला सांगितले, “सामान्य गुन्ह्यांमध्येही लाखो रुपयांची देवाणघेवाण होते. पण संपूर्ण राज्यातील ६ लाख शिक्षकांचे भविष्य ठरवणारा पेपर अवघ्या ८ हजार रुपयांसाठी विकला गेला, हे पाहून आम्हालाही धक्का बसला.” यामुळे शिक्षण क्षेत्रात विश्वास कमी झाला आहे आणि भविष्यातील परीक्षा पद्धतीवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
या प्रकरणाचा मुख्य सूत्रधार बिजेंद्र गुप्ता (रा. भोपाळ, मूळ बिहार) सध्या फरार आहे. पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, बिजेंद्रचा पॅटर्न इतर पेपर लीक टोळ्यांपेक्षा पूर्णपणे वेगळा होता. पारंपारिक पद्धतीनुसार, सामान्यतः पेपर लीक करणारे एखाद्या विशिष्ट परीक्षेला टार्गेट करतात आणि तिथल्या अधिकाऱ्यांना हाताशी धरतात. मात्र, बिजेंद्रने थेट अशा छापखान्यांचा शोध घेतला, जिथे वेगवेगळ्या राज्यांचे गोपनीय पेपर छापले जातात. तिथल्या कर्मचाऱ्यांना दारू आणि पैशांचे आमिष दाखवून त्याने आपल्या जाळ्यात ओढले. छापखान्यात कोणताही पेपर आला, की तो थेट लीक करायचा.
ठाणे शहर पोलिसांच्या वरिष्ठ पोलिस अधिकाऱ्याने सांगितले, “बिजेंद्रला आधी माहीत नसायचे की कोणता पेपर येतोय. पण प्रेस मधील कर्मचाऱ्यांनी पेपर आणून दिला, की तो आपल्या जुन्या कोचिंग क्लासेसच्या नेटवर्कचा वापर करून ग्राहकांचा शोध घ्यायचा.” यामुळे या प्रकरणात गुंतलेल्या व्यक्तींचा जाळा विस्तृत आहे, जो भविष्यात अधिक तपासाची गरज दर्शवतो.
तपासादरम्यान पोलिसांना आणखी एक धक्कादायक बाब समजली. या अतिगोपनीय छापखान्यातील सीसीटीव्ही (CCTV) कॅमेरे बंद होते. जर कॅमेरे सुरू असते, तर कर्मचाऱ्याची बुटात पेपर लपवतानाची कृत्यं कैद झाली असती. यामुळे सुरक्षेच्या व्यवस्थेत गंभीर चूक दिसून येते, ज्यामुळे भविष्यात अशा प्रकारच्या गोष्टींवर अधिक लक्ष देण्याची आवश्यकता आहे.
प्रेसमधून ८ हजार रुपयांत बाहेर पडलेला हा पेपर बिजेंद्र गुप्ताने आपल्या नेटवर्कद्वारे ८०,००० रुपयांना विकला. पुढे एजंट्सनी आपापले कमिशन जोडून हा आकडा आणखी वाढवला. विशेष म्हणजे, ‘नीट’ परीक्षेसारखा हा पेपर सोशल मीडियावर लीक न करता, केवळ फिजिकल कॉपी (हार्ड कॉपी) स्वरूपातच हस्तगत करण्यात आला होता. यामुळे या प्रकाराची गंभीरता वाढते, कारण यामुळे शिक्षण क्षेत्रात सामान्य विद्यार्थ्यांचा विश्वास कमी होऊ शकतो.
२८ जून रोजी होणाऱ्या या परीक्षेचा पर्दाफाश परीक्षा होण्याच्या अवघ्या दोन दिवस आधी म्हणजेच २६ जून रोजी भिवंडीत झाला. ठाणे परिमंडळ २ चे पोलीस उपायुक्त (DCP) पवन बनसोड यांना भिवंडीतून एक टिप मिळाली होती. ठाणे पोलीस आयुक्त आशुतोष डुंबरे यांच्या मार्गदर्शनाखाली पोलिसांनी डमी ग्राहक पाठवून छापा टाकला आणि शिक्षण विभागाकडून खात्री करून घेतली की हा मूळ पेपरच आहे. यामुळे पोलिसांच्या कार्यक्षमतेचे प्रदर्शन झाले आणि यामुळे भविष्यातील पेपर लीकच्या घटनांवर नियंत्रण ठेवण्याची आवश्यकता आहे.
यानंतर अतिरिक्त पोलीस आयुक्त अशोक दुधे यांच्या मार्गदर्शनाखाली २० जणांचे विशेष तपास पथक (SIT) स्थापन करण्यात आले. तपासाची चक्रे फिरवत पोलिसांनी बिहार, हरियाणा आणि आग्र्यातून आतापर्यंत १२ जणांना अटक केली आहे. यामुळे या प्रकरणात गुंतलेल्या व्यक्तींची संख्या वाढू शकते आणि अधिक तपासाची आवश्यकता आहे.
२०१७ पूर्वी महाराष्ट्र आपले पेपर राज्याबाहेर छापत असे. २०२१ मधील आरोग्य विभाग भरती घोटाळ्यानंतर खाजगी एजन्सीवरील विश्वास उडाला, म्हणून शासनाने पुन्हा जुन्या ‘राज्याबाहेरील गुप्त छपाई’ पद्धतीचा अवलंब केला. पण बिजेंद्र गुप्ताने याच सिस्टीमचा गैरफायदा घेतला. यामुळे शिक्षण क्षेत्रातील धोके आणि सुरक्षेच्या व्यवस्थेत सुधारणा करण्याची आवश्यकता आहे.
आता या प्रकारानंतर राज्य सरकार खडबडून जागं झालं असून, परीक्षा पद्धतीत सुधारणा करण्यासाठी मुख्य सचिव राजेश अग्रवाल यांच्या अध्यक्षतेखाली एक उच्चस्तरीय समिती स्थापन करण्यात आली आहे, अशी माहिती शालेय शिक्षण मंत्री दादा भुसे यांनी विधानसभेत दिली. आगामी काळात व्यावसायिक अभ्यासक्रमांच्या धर्तीवर ‘कॉम्प्युटर बेस्ड टेस्ट’ (Online Exam) किंवा डिजिटल पद्धतीने प्रश्नपत्रिका पाठवणे, अशा पर्यायांवर ही समिती विचार करत आहे. यामुळे भविष्यातील परीक्षांच्या पारदर्शकतेत आणि विश्वासार्हतेत सुधारणा होण्याची अपेक्षा आहे.
या सर्व घटनाक्रमामुळे शिक्षण क्षेत्रातील नीतिमत्ता, पारदर्शकता आणि सुरक्षा यावर गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. शिक्षण क्षेत्रात होणाऱ्या या प्रकारामुळे विद्यार्थ्यांच्या भविष्यावर मोठा परिणाम होऊ शकतो, आणि यामुळे सरकारला अधिक कठोर उपाययोजना करणे आवश्यक आहे. शिक्षण क्षेत्रात विश्वास पुनर्स्थापित करण्यासाठी आणि भविष्यातील घोटाळ्यांना आळा घालण्यासाठी एकत्रितपणे काम करणे आवश्यक आहे.
To learn more about the latest developments in Crime & Law, stay updated with our exclusive reports and analyses on AiLensNews.
