محدودیت آب شرب ایلام ناشی از فرسودگی خطوط انتقال و شبکه توزیع است

تهران، ایران ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۶ ALN: مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان ایلام، محمد محمدی، در گفتگو با خبرنگار مهر به بیان مشکلات و محدودیت‌های موجود در تأمین آب شرب این شهر پرداخته است. وی توضیح داد که منابع تأمین آب شرب شهر ایلام از سد ایلام، چشمه گل‌گل و چاه‌های منطقه قوچعلی تأمین می‌شود. به‌طور خاص، حدود ۵۵ درصد آب مورد نیاز شهر از سد ایلام، ۳۵ درصد از چشمه گل‌گل و حدود ۱۰ درصد نیز از چاه‌ها تأمین می‌شود. این تقسیم‌بندی منابع آب، نشان‌دهنده وابستگی شدید شهر ایلام به منابع آبی طبیعی و زیرزمینی است.

در مقایسه با بسیاری از شهرهای بزرگ کشور که منابع تأمین آب در نزدیکی آنها قرار دارند، منابع آب شهر ایلام در فاصله‌ای حدود ۲۳ کیلومتری و با اختلاف ارتفاع نزدیک به ۸۰۰ متر نسبت به شهر واقع شده‌اند. این فاصله و اختلاف ارتفاع، چالش‌های بزرگی را برای انتقال آب به همراه دارد. انتقال آب از این منابع به‌صورت شبانه‌روزی و از طریق چهار ایستگاه پمپاژ، شش دستگاه الکتروپمپ و دو خط انتقال با قطرهای ۵۰۰ و ۶۰۰ میلی‌متر انجام می‌شود. این سیستم پیچیده و پرهزینه، نیازمند نگهداری و به‌روزرسانی مداوم است.

محمدی همچنین به فرسودگی خطوط انتقال آب اشاره کرد و گفت که این خطوط در سال ۱۳۶۸ اجرا شده‌اند و اکنون با نزدیک به ۴۰ سال عمر، از عمر مفید خود که بین ۲۰ تا ۲۵ سال برآورد می‌شود، عبور کرده‌اند. این فرسودگی نه تنها به کاهش کارایی سیستم انتقال آب منجر شده، بلکه می‌تواند خطرات جدی برای تأمین آب شرب سالم و بهداشتی شهروندان ایجاد کند. به‌ویژه در شرایطی که منابع آب در دسترس محدود هستند، این مشکل می‌تواند به بحران آب در آینده نزدیک منجر شود.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان ایلام تصریح کرد که ظرفیت انتقال آب به شهر محدود است و این محدودیت هیچ ارتباطی با میزان بارندگی یا پر و خالی بودن سد ندارد. به عبارت دیگر، چه در سال‌های پربارش و چه در سال‌های کم‌بارش، بیش از ظرفیت خطوط انتقال، امکان ورود آب به شبکه شهر وجود ندارد. این نکته به‌ویژه در سال‌های اخیر که تغییرات اقلیمی و کاهش بارندگی‌ها به یک معضل جهانی تبدیل شده، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

وی همچنین به وابستگی کامل فرآیند انتقال آب به تأمین برق اشاره کرد و گفت که به همین دلیل، هزینه تأمین آب شرب شهر ایلام از جمله بالاترین هزینه‌ها در کشور به شمار می‌رود. در بسیاری از مناطق، قطع برق می‌تواند به توقف پمپاژ آب و در نتیجه کمبود آب شرب منجر شود. این وابستگی به زیرساخت‌های انرژی، به‌ویژه در شرایطی که کشور با بحران‌های انرژی مواجه است، می‌تواند به مشکلات جدی‌تری دامن بزند.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان ایلام همچنین به فرسودگی شبکه توزیع آب شهر اشاره کرد و گفت که بیش از ۲۱۰ کیلومتر از شبکه توزیع آب شهر ایلام فرسوده است. اصلاح و نوسازی این شبکه نیازمند اعتبارات کلان و حمایت مسئولان ملی و استانی است. این موضوع نه تنها به تأمین آب شرب سالم کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی شهروندان و کاهش هزینه‌های تعمیر و نگهداری نیز منجر شود.

محمدی همچنین به رشد سالانه جمعیت شهر و توسعه سکونت در مناطق مرتفع و حاشیه‌ای که بالاتر از تراز مخازن قرار دارند، اشاره کرد و گفت که این عوامل چالش‌های فنی شبکه توزیع را دوچندان کرده است. با توجه به اینکه جمعیت ایلام در سال‌های اخیر به‌طور قابل توجهی افزایش یافته، نیاز به تأمین آب شرب به‌طور طبیعی افزایش یافته و این موضوع فشار بیشتری بر روی زیرساخت‌های موجود وارد کرده است.

وی همچنین به هزینه‌های سنگین توسعه زیرساخت‌های انتقال آب اشاره کرد و بیان کرد که برآوردهای کارشناسی نشان می‌دهد که هزینه اجرای هر یک از خطوط جدید انتقال آب شهر ایلام بیش از ۵ هزار میلیارد تومان است. تأمین این هزینه‌ها خارج از توان مالی شرکت آب و فاضلاب استان بوده و نیازمند تخصیص اعتبارات ملی است. این مسئله نشان‌دهنده نیاز به برنامه‌ریزی جامع و همکاری بین نهادهای مختلف برای حل مشکلات آب شرب در ایلام است.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان ایلام یادآور شد که با وجود این محدودیت‌ها، شرکت آب و فاضلاب استان تمام توان خود را برای نگهداری، تعمیر و بهره‌برداری پایدار از تأسیسات موجود به کار گرفته است. این تلاش‌ها به‌ویژه در شرایط بحرانی و در فصول گرم سال که نیاز به آب شرب افزایش می‌یابد، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

محمدی از اجرای طرح‌های توسعه‌ای در شهر ایلام نیز خبر داد و گفت که ساخت چهار مخزن ذخیره آب در شهر ایلام در دستور کار قرار دارد. مخزن قوچعلی وارد مدار بهره‌برداری شده و عملیات اجرایی سایر مخازن نیز متناسب با شرایط موجود کشور ادامه دارد. این پروژه‌ها می‌توانند به بهبود وضعیت تأمین آب شرب در ایلام کمک کنند و در آینده‌ای نزدیک به کاهش فشار بر روی سیستم توزیع آب منجر شوند.

وی از همه مسئولان، از جمله نمایندگان مجلس شورای اسلامی، استانداری، شهرداری و سایر دستگاه‌های مرتبط خواست برای تسریع در تأمین اعتبارات و اجرای پروژه‌های زیربنایی همکاری و حمایت بیشتری داشته باشند. این درخواست نشان‌دهنده نیاز به یک رویکرد جمعی و هماهنگ برای حل مشکلات آب شرب در ایلام است.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان ایلام با تأکید بر اینکه بیش از میزان نیاز مصرفی شهر، آب وارد شبکه توزیع می‌شود، گفت: افزایش مصرف در فصل گرما، استفاده از انشعابات غیرمجاز و مصرف خارج از الگوی متعارف از عوامل مؤثر بر افت فشار و اختلال در توزیع آب هستند. این موضوع نیازمند آگاهی‌رسانی به شهروندان و فرهنگ‌سازی در زمینه مصرف بهینه آب است.

محمدی در پایان با قدردانی از همراهی و صبوری شهروندان تأکید کرد که تأمین پایدار آب شرب، مهم‌ترین اولویت شرکت آب و فاضلاب استان ایلام است و این مجموعه با تمام ظرفیت در مسیر بهبود زیرساخت‌ها و ارتقای کیفیت خدمات تلاش می‌کند. وی از شهروندان خواست با رعایت الگوی مصرف، صنعت آب استان را در عبور از فصل گرم سال یاری کنند. این درخواست نه تنها به تأمین آب شرب کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به حفظ منابع آبی و کاهش بار بر روی سیستم توزیع نیز منجر شود.

در این راستا، توجه به مدیریت منابع آب و استفاده بهینه از آنها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در سال‌های اخیر، تغییرات اقلیمی و کاهش بارندگی‌ها باعث شده است که بسیاری از مناطق کشور با کمبود آب مواجه شوند و ایلام نیز از این قاعده مستثنی نیست. به همین دلیل، لازم است که شهروندان و مسئولان به فکر راهکارهای پایدار برای بهبود وضعیت منابع آبی باشند.

برنامه‌ریزی برای آینده و پیش‌بینی تغییرات اقلیمی نیز باید در دستور کار قرار گیرد. این امر می‌تواند شامل استفاده از فناوری‌های نوین در مدیریت آب، مانند تصفیه آب، جمع‌آوری آب باران و استفاده از منابع آب غیرمتعارف باشد. همچنین، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های آب و فاضلاب به عنوان یک اولویت ملی باید مورد توجه قرار گیرد تا از بروز بحران‌های آبی در آینده جلوگیری شود.

در نهایت، همکاری بین نهادهای دولتی و بخش خصوصی، به ویژه در زمینه تأمین مالی پروژه‌های زیرساختی، می‌تواند به بهبود وضعیت آب شرب در ایلام و سایر مناطق کشور کمک کند. این همکاری‌ها می‌توانند به ایجاد یک سیستم پایدار و مقاوم در برابر بحران‌های آبی منجر شوند و اطمینان حاصل کنند که شهروندان به آب شرب سالم و بهداشتی دسترسی دارند.