مدارس غیرانتفاعی، هم به دلیل شرایط خاص جنگی و هم به دلیل مشکلات اقتصادی خانوادهها، با کاهش شدید ثبتنامیها مواجه شدهاند.
تهران، ایران ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۶ ALN: برای سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶، مدارس غیرانتفاعی کشور با چالشی بیسابقه در کاهش ثبتنامیها روبهرو شدهاند. ثبتنامها در مدارس غیرانتفاعی، کاهش معناداری یافته و بسیاری از خانوادهها ترجیح دادهاند فرزندانشان را در مدارس دولتی ثبتنام کنند تا از پرداخت شهریههای سنگین — آن هم برای کلاسهای مجازی — اجتناب ورزند. ریشه این مهاجرت معکوس، نه فقط تورم و فشار اقتصادی، بلکه تأثیر مستقیم شرایط جنگی با آمریکا، مجازی شدن گسترده کلاسها و عدم بازگشت عادلانه مابهالتفاوت هزینههاست.
جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، که از بهار ۱۴۰۵ سایه سنگین خود را بر زندگی روزمره انداخت، آموزش را نیز به میدان نبرد کشاند. برای صرفهجویی در انرژی، مدیریت بحران و ملاحظات امنیتی، آموزش و پرورش از ابتدای اردیبهشت مدارس را به صورت مجازی و غیرحضوری اعلام کرد. این تصمیم تا اطلاع ثانوی تمدید شد و پلتفرم «شاد» و مدرسه تلویزیونی ایران بار اصلی را به دوش کشیدند. خانوادهها که سال گذشته برای کلاسهای حضوری، امکانات جانبی و تعاملات واقعی پول پرداخته بودند، اکنون با واقعیت تلخی مواجهاند: آموزش پشت صفحه نمایش، بدون بسیاری از خدمات فیزیکی.
مازاد شهریهها برنگشت احمد محمودزاده، رئیس مدارس و مراکز غیردولتی، چندی پیش ضربالاجل بازگرداندن هزینههای مازاد خدماتی — سرویس، غذا، اردو و فوقبرنامههایی که عملاً تعطیل یا مجازی و کماثر شدند — را صادر کرد. اما در بسیاری از موارد این کار انجام نشد. والدین میگویند: «وقتی قرار است کلاس حضوری برگزار نشود یا کیفیت آن به شدت افت کند، چرا باید شهریه کامل یا حتی مازاد بپردازیم؟» این پرسش، قلب تپنده نارضایتی است. بسیاری گزارش میدهند که مبالغ پرداختی برای خدمات حضوری، بدون جبران واقعی، نزد مدارس مانده و تنها وعده محاسبه در سال آینده داده شده. این حس بیعدالتی، در شرایط جنگی، تصمیمگیری را سختتر کرده است.
یک مادر تهرانی میگوید: «با آتشبس موقت، همه منتظریم ببینیم جنگ کی دوباره شعلهور میشود. اگر کلاسها باز هم مجازی بماند، پرداخت هزینه اضافی برای مدرسه غیرانتفاعی چه معنایی دارد؟ دولتی حداقل فشار مالی ندارد.» این دیدگاه در گروههای والدینی و شبکههای اجتماعی فراگیر شده. آتشبس شکننده، نگرانی را به سال تحصیلی آینده نیز تسری داده است. کارشناسان پیشبینی میکنند که تا زمانی که ثبات کامل برقرار نشود، مجازیسازی یا ترکیبی از آن، ادامه یابد و مدارس خصوصی را بیش از پیش تحت فشار قرار دهد.
مادری در فضای مجازی و در بخش تبادل نظر نوشته است: «من دخترم کلاس چهارمه تا الان غیر انتفاعی بوده. اما دیگه میخوام بزارم دولتی. همش آنلاینن پول بیخود میدم.» فرد دیگری نوشته است: «مجازی باشه، آموزش هم نیست. همش تلاش خودمو وبچه. بره دولتی نهایت معلم خصوصی میگیرم. پول مفت ندم بهشون.» مادر دیگری هم نوشته است: «فقط بعضی مدارس غیرانتفاعی خاص از مدارس دولتی بهترن، تازه اونم وقتی حضوری بودن.»
گزینه دولتی میصرفد! آمارهای غیررسمی از استانها حاکی از افت قابل توجه ثبتنام در مدارس غیرانتفاعی است. پیشتر حدود ۲٫۵ میلیون دانشآموز در این مدارس تحصیل میکردند، اما امسال بخش زیادی از والدین با محاسبه ساده اقتصادی، گزینه دولتی را برگزیدهاند. شهریههای مصوب در شرایط تورم و درآمدهای راکد، بار سنگینی است؛ به ویژه وقتی خروجی آن، آموزش مجازی باشد.
نقطه عطفی برای اکوسیستم آموزش این کاهش ثبتنام، فراتر از یک آمار فصلی، بازتاب آسیبپذیری ساختاری مدل مدارس غیرانتفاعی در برابر شوکهای ژئوپلیتیک است. همچنین باید به کیفیت آموزش در دوره مجازی نیز توجه شود. خانوادهها، اکنون با این پرسش مواجهاند: «چرا برای چیزی که بخش دولتی هم ارائه میدهد، هزینه اضافی کنیم؟»
این تغییرات به وضوح نشاندهنده نارضایتی عمومی از وضعیت موجود است. در شرایطی که مدارس غیرانتفاعی به دلیل هزینههای بالای خود و عدم تطابق با نیازهای فعلی دانشآموزان و خانوادهها، در معرض خطر کاهش ثبتنام قرار دارند، دولت باید به فکر راهکارهایی برای بهبود کیفیت آموزش و کاهش هزینهها باشد. این وضعیت میتواند به تحولی در نظام آموزشی کشور منجر شود که در آن مدارس دولتی و خصوصی باید به رقابت بپردازند و کیفیت خدمات خود را بهبود بخشند.
سایه جنگ هنوز بر سر کلاسها سنگینی میکند؛ اما نور امید، در شفافیت، تدبیر و پاسخگویی واقعی نهفته است. در این شرایط، دولت و نهادهای آموزشی باید به خواستههای خانوادهها توجه کرده و با ارائه راهکارهای مناسب، به حفظ اعتماد عمومی و بهبود وضعیت آموزشی کمک کنند. این مسئله به ویژه در شرایطی که آموزش مجازی به عنوان یک واقعیت جدید در نظام آموزشی کشور پذیرفته شده، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
در پایان، به نظر میرسد که آینده مدارس غیرانتفاعی و دولتی به شدت به شرایط اقتصادی و سیاسی کشور وابسته است. با توجه به تحولات اخیر و تأثیرات آن بر زندگی روزمره مردم، به ویژه در حوزه آموزش، لازم است که سیاستگذاران و مدیران آموزشی به فکر راهکارهای عملی و مؤثر برای بهبود وضعیت موجود باشند. این تغییرات میتواند به نفع دانشآموزان و خانوادهها باشد و به ارتقای کیفیت آموزش در کشور کمک کند.
علاوه بر این، کاهش ثبتنام در مدارس غیرانتفاعی میتواند به تغییرات عمیقتری در اکوسیستم آموزشی منجر شود. به عنوان مثال، اگر مدارس دولتی بتوانند با ارائه خدمات با کیفیت و هزینههای مناسب، نیازهای آموزشی خانوادهها را برآورده کنند، ممکن است که این روند ادامه یابد و خانوادهها به سمت مدارس دولتی گرایش پیدا کنند. این امر نه تنها به نفع دانشآموزان خواهد بود، بلکه میتواند به بهبود کلی کیفیت آموزش در کشور نیز منجر شود.
در این میان، دولت باید به طور جدی به بررسی و تحلیل دلایل این کاهش ثبتنام بپردازد و راهکارهای عملی برای رفع مشکلات موجود ارائه دهد. به عنوان مثال، ممکن است نیاز باشد که سیاستهای مالی مدارس غیرانتفاعی مورد بازنگری قرار گیرد و به خانوادهها اطمینان داده شود که هزینههای پرداختی به درستی و به طور شفاف مدیریت میشود. همچنین، ایجاد برنامههای حمایتی برای خانوادهها و دانشآموزان میتواند به کاهش فشار مالی بر آنها کمک کند و اعتماد عمومی را به سیستم آموزشی کشور بازگرداند.
در نهایت، باید توجه داشت که آموزش در شرایط فعلی، بیش از هر زمان دیگری به همکاری و همفکری میان خانوادهها، مدارس و دولت نیاز دارد. تنها از طریق ایجاد یک نظام آموزشی هماهنگ و همراستا با نیازهای جامعه است که میتوان به بهبود کیفیت آموزش و کاهش نارضایتیهای موجود دست یافت. در این راستا، لازم است که همه ذینفعان به یکدیگر گوش دهند و در جهت رسیدن به یک هدف مشترک که همانا ارتقای کیفیت آموزش و بهبود وضعیت آموزشی کشور است، تلاش کنند.
To learn more about the latest developments in School Education, stay updated with our exclusive reports and analyses on AiLensNews.
