ఎమిలీ ఈడెన్: భారతదేశంలో కెమెరా రాకముందు చిత్రకారిణి

న్యూ ఢిల్లీ, భారతదేశం 14, జులై 2026 ALN: సామ్రాజ్యవాద శక్తికి ఫోటోగ్రఫీ దృశ్య భాషగా మారకముందే, ఓ ఆంగ్ల మహిళ భారతదేశంలో తాను కలిసిన ప్రజలను వారి చిత్రాలను అసాధారణమైన ఆసక్తి, కచ్చితత్వంతో చిత్రించింది.

ఆమే ఎమిలీ ఈడెన్.

ఎమిలీ ఈడెన్, 19వ శతాబ్దంలో బ్రిటన్‌లో జన్మించిన ఒక ప్రతిభ గల చిత్రకారిణి మరియు రచయిత్రి. ఆమె బ్రిటన్‌లో అత్యంత ప్రభావశీలమైన రాజకీయ కుటుంబంలో పుట్టింది, ఇది ఆమెకు ఆర్థిక మరియు సామాజిక అవకాశాలను అందించింది. 1830లలో, ఆమె తన సోదరుడు జార్జ్ ఈడెన్, అప్పటి భారత గవర్నర్ జనరల్‌తో కలిసి ఉత్తర భారతదేశాన్ని పర్యటించారు. ఈ ప్రయాణం ఆమెకు భారతదేశంలోని విభిన్న సంస్కృతులు, ప్రజలు మరియు దృశ్యాలపై ఒక కొత్త అవగాహనను అందించింది.

ఈ ప్రయాణంలో, ఎమిలీ ఈడెన్ యువరాజులు, సైన్యాధికారులు, ఆస్థాన ప్రముఖుల చిత్రాలతో పాటు సేవకులు, ప్రయాణికులు, ఫకీర్లు, అఫ్గాన్, సిక్కు నాయకులు, అకాలి యోధులు, కొండ ప్రాంత గిరిజనులు, రాజ బృందంతో ప్రయాణించిన జంతువుల చిత్రాలను గీశారు. ఈ విస్తృత దృష్టికోణమే ఆమెను సమకాలీన చిత్రకారిణుల నుండి ప్రత్యేకంగా నిలబెట్టింది.

ఎమిలీ ఈడెన్ చిత్రించిన రెండు డజన్లకు పైగా చిత్రాలు 1844లో 'పోర్ట్రెయిట్స్ ఆఫ్ ది ప్రిన్సెస్ అండ్ పీపుల్ ఆఫ్ ఇండియా' పేరుతో ప్రచురితమయ్యాయి. ఈ పుస్తకంలో ఆమె చేసిన చిత్రాలు భారతదేశంలోని ప్రజల జీవితాన్ని, వారి సాంప్రదాయాలను మరియు దృశ్యాలను ప్రతిబింబిస్తాయి. ప్రస్తుతం, ఈ చిత్రాలు దిల్లీలోని డీఏజీ (దిల్లీ ఆర్ట్ గ్యాలరీ) నిర్వహిస్తున్న 'ప్రిన్సెస్ అండ్ పీపుల్' ప్రదర్శనలో ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలిచాయి.

చరిత్రకారిణి మేరీ ఆన్ ప్రయర్ క్యూరేట్ చేసిన ఈ ప్రదర్శనలో, ఈడెన్ వేసిన చిత్రాల ఆధారంగా రూపొందించిన లిథోగ్రాఫ్‌ల (చేతితో రంగులు అద్దినవి) పూర్తి శ్రేణిని ఒకేచోట ప్రదర్శిస్తున్నారు. ఈ ప్రదర్శన ద్వారా, ఎమిలీ ఈడెన్ యొక్క కళా కృషి మరియు భారతదేశంపై ఆమె చూపించిన దృష్టిని మరింతగా అర్థం చేసుకోవచ్చు.

ఎమిలీ ఈడెన్ 1836 మార్చిలో కలకత్తా వచ్చారు. అక్కడ ఆమెకు ఒక కొత్త ప్రపంచం తారసపడింది. స్వదేశంపట్ల బెంగ మరియు కొత్త వాతావరణానికి అలవాటు పడాల్సిన ఒత్తిడి కారణంగా, ఆమె మొదట మూడు వారాల పాటు ఒక్క చిత్రమూ గీయలేదు. అయితే, ఆమెతో ఉన్న వ్యక్తుల ఉత్సాహం ఆమెను ప్రోత్సహించింది. వారిలో ఆమె మేనల్లుడు విలియమ్, సోదరి ఫ్యానీ, పనిమనుషులు, చిన్నారిని చూసుకునే నానీ, వంటమనిషి, సేవకులు మరియు వైద్యులు ఉన్నారు.

చిత్రకారిణిగానే కాకుండా, రచయిత్రిగానూ ఆమె చేసిన వ్యక్తిత్వం ఆమె దృక్పథాన్ని విస్తరించడంలో సహాయపడింది. భారతదేశానికి చేరుకునేలోపే కొత్త మనుషులు, సంస్కృతులు, జీవన విధానాలతో పరిచయం ఉండడం వల్ల ఆమె దృక్పథం విస్తరించడం ప్రారంభమైందని చరిత్రకారిణి, రచయిత్రి మేరీ ఆన్ ప్రయర్ పేర్కొంటారు. "వివిధ రకాల ప్రజలు, ప్రాంతాలు ఎమిలీ కళకు ప్రేరణనిచ్చి దాన్ని మరింత మెరుగుపరిచాయి. అలాగే ఆమె సహజసిద్ధమైన జిజ్ఞాస ఎప్పుడూ భిన్నమైన, అసాధారణమైన అంశాలనే వెతికేది" అని ఆమె అన్నారు.

ఎమిలీ ఈడెన్, కోటలు, చర్చ్‌లు, ఇంగ్లండ్ ప్రకృతి దృశ్యాల స్థానంలో, తన దృష్టిని అపరిచిత వ్యక్తులు, విభిన్న వస్త్రధారణలు, నిర్మాణ శైలి, కొత్త ప్రకృతి దృశ్యాలపై కేంద్రీకరించారు. 1836 నుంచి 1842 మధ్యలో, పెద్ద పెద్ద రాజకీయ మార్పులకు చేరువలో ఉన్న ప్రాంతాలను ఆమె ఆసక్తిగా పర్యటించారు. ఆమె చిత్రాలు మహారాజా రంజిత్ సింగ్ ఆస్థానం గురించి తెలుసుకునే అరుదైన అవకాశం కల్పిస్తాయి, ఇది అప్పటి పంజాబ్ మహారాజు రాజ్యం భారత ఉపఖండంలోని అత్యంత శక్తివంతమైన రాజ్యాల్లో ఒకటి. ఈ చిత్రాలు, ఆయన పాలన చివరి దశను, విక్టోరియన్ యుగం ప్రారంభాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి.

ఆమె డైరీలు హాస్యం, పరిశీలనలతో నిండి ఉంటాయి. వ్యక్తులు, ప్రాంతాల పేర్లను అవి వినిపించినట్లుగానే ఆమె తరచూ రాసేవారు. బెనారస్ (ప్రస్తుత వారణాసి) చేరుకున్న తర్వాత, ఈడెన్ బృందం గంగా నదిలో ప్రయాణించి సమీపంలోని రామ్‌నగర్‌కు వెళ్లింది. అక్కడ రాజుకు ఒక నివాసం ఉండేది. అక్కడి దృశ్యం ఎమిలీని అంతగా ఆకట్టుకోలేకపోడంతో "మా స్టీమర్‌ను ఇక్కడే వదిలేసి బయటకు వెళ్లి చిత్రాలు గీయబోతున్నాం" అని రాశారు.

అయితే, ఎమిలీకి ఉత్సాహం వెంటనే కలగలేదు. ప్రారంభంలో ఇంగ్లండ్, భారతదేశాల మధ్య ఉన్న సాంస్కృతిక భేదాలు ఆమెను స్వదేశానికి తిరిగి వెళ్లాలనే తపనకు గురిచేశాయి. మహిళలు 'బానెట్' అనే ప్రత్యేక టోపీ లేకుండా చర్చిలోకి వెళ్లలేకపోవడం, దోమల బెడద, భరించలేని వేడి, కుక్కలు, కాకులు, నక్కలు, గద్దల శబ్దాలు, రోజులో ఎక్కువసేపు ఇంట్లోనే ఉండాల్సి రావడం ఎమిలీకు అసౌకర్యంగా అనిపించాయి. అయితే, నెలలు గడిచేకొద్దీ ఆమె అనేక చిత్రాలను రూపొందించారు. ఆమె చిత్రాలు మెల్లగా ప్రజాదరణ పొందాయి. సిమ్లాలో నిర్వహించిన ధార్మిక సేవా ప్రదర్శనల్లో అవి వేగంగా అమ్ముడుపోయాయి.

భారతదేశంలోని బ్రిటిష్ ప్రజలు కూడా ఈ చిత్రాలను ప్రశంసించారు. భారతీయ చిత్రకారులు వాటిని అనుకరించడం కూడా ప్రారంభించారు. ప్రాథమికంగా, రెజెన్సీ, విక్టోరియన్ కాలాల్లో బ్రిటిష్ మహిళా కళాకారిణులు రూపొందించిన భారతీయ చిత్రాల్లో ఎమిలీ ఈడెన్ చిత్రాలు అత్యుత్తమమైనవిగా నిలిచాయి. మొక్కల చిత్రాలకు ప్రసిద్ధి చెందిన షార్లెట్ క్యానింగ్, ఆ తర్వాత మేరియన్ నార్త్ మాత్రమే ఆమె స్థాయికి పోటీగా నిలబడారు.

1842లో ఈడెన్ కుటుంబం తిరిగి ఇంగ్లండ్ వెళ్లింది. ఆ తర్వాత కూడా ఎమిలీ చిత్రలేఖనం కొనసాగించారు. 1838లో సిక్కు ఆస్థానాన్ని సందర్శించిన తర్వాత, మహారాజా రంజిత్ సింగ్ పెద్ద కుమారుడు ఖడక్ సింగ్ పరిచారకుల స్కెచ్‌లను ఈడెన్ గీశారు. వారి సొగసైన వస్త్రాలు, తలపాగాలు, ఎంబ్రాయిడరీతో అలంకరించిన బూట్లు ఆమెను ఆ వస్త్రధారణ పట్ల ఎంతగా ఆకర్షించాయో తెలియజేస్తాయి. అదే ఏడాది రాసిన లేఖల్లో ఆమె సిక్కులను పదేపదే ‘చూడ ముచ్చటైనవారు’గా అభివర్ణిస్తూ వారి చక్కటి శరీరాకృతిని ప్రశంసించారు.

ఎమిలీ ఈడెన్, తన చిత్రాలను గీయడంలో ప్రత్యేకమైన శ్రద్ధ మరియు కృషిని పెట్టారు. ఆమె గీసిన చిత్రాల్లో ఎడమవైపు ఉన్న వ్యక్తి ధుల్లో, కుడివైపు ఉన్న వ్యక్తి దేదార్ ఖాన్, వీరిద్దరూ కలకత్తాలోని గవర్నమెంట్ హౌస్‌లో ప్రధాన సేవకులు. వారి శీతాకాల యూనిఫామ్‌లలో ఈడెన్ వారి చిత్రాలను గీశారు. లార్డ్ ఆక్లాండ్ ప్రధాన సేవకులుగా వారి నడుముకు కత్తి ధరించేవారు. అయితే ఇంట్లో మాత్రం చెప్పులు లేకుండానే ఉండేవారు. అఫ్గానిస్తాన్‌కు చెందిన సంప్రదాయ తెల్లని సల్వార్ కమీజ్, తలపాగా ధరించిన ఈ పష్తూన్ పురుషుల చిత్రాలను గీసింది కూడా ఈడెనే. వారు ఓ బ్రిటిష్ అధికారి వెంట కాబూల్ నుంచి సిమ్లాకు వచ్చారు. ఈ భేటీని ఆమె "ఇద్దరు అరబ్బులతో సమావేశం"గా వర్ణించారు.

భారతదేశానికి సముద్ర ప్రయాణం చేసిన హెచ్‌ఎంఎస్ జూపిటర్ నౌకలో ప్రయాణిస్తున్న సమయంలో, ఆ క్లిష్టమైన ప్రయాణాన్ని సులభతరం చేసిన నావికుల చిత్రాలతో ఈడెన్ ఒక స్కెచ్‌బుక్‌నే నింపారు. ఈడెన్ గీసిన అకాలి నిహంగ్ యోధుల చిత్రం, ఎత్తైన తలపాగాలు, నీలి వస్త్రాలు, ఉక్కుతో చేసిన విసురుడు ఆయుధాలకు ప్రసిద్ధి చెందిన సిక్కు సైన్యంలోని ఈ ప్రత్యేక యోధుల ప్రాముఖ్యతను ప్రతిబింబిస్తుంది. కలకత్తాలోని ఓ సంపన్న ముస్లిం విద్యార్థి చిత్రాన్ని కూడా ఈడెన్ గీశారు. అందులో ముత్యాలు, పచ్చలతో కూడిన తన గాజులు, నగలు తన తండ్రివి కావని, తనవేనని ఆ విద్యార్థి స్పష్టంగా చెప్పిన విషయాన్ని ఆమె నమోదు చేశారు. కుడివైపు ఉన్నది ఓ ప్రభుత్వ ఉద్యోగి కుమార్తె. ఆమె అప్పట్లో అరుదుగా కనిపించే సల్వార్ కమీజ్ ధరించి, నగలు, ఎంబ్రాయిడరీ చేసిన టోపీ ధరించి, చేతిలో బొమ్మ గిలక పట్టుకుని ఉంది.

ఎమిలీ ఈడెన్ హాస్యచతురత కలిగిన రచయిత్రి కూడా. ఆమె రచనల్లో వ్యక్తిత్వం, ఆలోచనలు, మరియు అనుభవాలను వ్యక్తం చేయడానికి ఆమె ప్రత్యేక శ్రద్ధ పెట్టారు. అయితే, భారతదేశంలోని ప్రకృతి దృశ్యాలు, ప్రజలను చిత్రించాలనే ఆమెకు మొదట్లో కలిగిన బలమైన ప్రేరణ క్రమంగా తగ్గిపోయింది. ఆ తర్వాత ఆమె వేసిన చిత్రాలు చాలా తక్కువే. వాటిలో ఎక్కువగా ఇంగ్లండ్‌లోని సుపరిచిత దృశ్యాలే కనిపిస్తాయి. ఎమిలీ ఈడెన్ 1869లో మరణించారు. ఆమె చిత్రాలు, రచనలు, మరియు దృక్పథం ఇప్పటికీ కళా ప్రపంచంలో ప్రేరణగా నిలుస్తున్నాయి.